Phenobarbitalum natricum i jego niezgodności

with Brak komentarzy

receptura apteczna farmaceutka

Phenobarbitalum natricum, czyli fenobarbital sodowy, może powodować wiele niezgodności recepturowych. Oto krótkie ich zestawienie:

 

1. Fenobarbital sodowy powoduje zawsze niezgodności z:


– chlorowodorkiem papaweryny
– chlorowodorkiem morfiny
– kwasem solnym
– Sirupus Rubi ideai (syrop malinowy), Sirupus Cerasi (syrop wiśniowy)


W przypadku recepty w której zapisano lek w postaci płynnej, zawierajacy w składzie fenobarbital sodu i np. chlorowodorek papaweryny, jedyną możliwością uniknięcia niezgodności jest wydanie jednego z niezgodnych składników osobno. Np. chlorowodorek papaweryny należy wydać w postaci roztworu lub proszków z zachowaniem dawki przepisanej przez lekarza.

2. Fenobarbital sodowy może powodować niezgodności w zależności od stężenia z:

– chlorkiem i bromkiem amonowym
– fosforanem kodeiny

Jeżeli niezgodność może zachodzić w zależności od stężenia składników, to należy w pierwszej kolejności obliczyć stężenia procentowe substancji, które mogą tworzyć tę niezgodność. Następnie, posłużyć się tabelami dostępnymi w podręcznikach do receptury aptecznej i odczytać, czy przy wyliczonych stężeniach substancje są zgodnie, czy niezgodne:

Niezgodności fenobarbitalu sodu z chlorkiem i bromkiem amonu

niezgodność phenobarbitalum natricum i codeinum phosphoricum

 

Przykład:

Rp.
Codeini phosphatis
Phenobarbitali natrici aa 0,85
Metamizoli natrici 15,0
Neospasmini 100,0
Aquae ad 250,0
M.f.mixturae
D.S. 2 x łyżkę

W mieszance przepisano fenobarbital sodu i fosforan kodeiny, które mogą tworzyć niezgodność chemiczną (wytrącenie słabych kwasów) w zależności od stężenia. Należy więc obliczyć stężenie tych składników, które mogą dawać niezgodność w celu skontrolowania, czy niezgodność zachodzi.

W podanej recepcie stężenie procentowe fenobarbitalu sodu oraz fosforanu kodeiny wynosi 0,34%.

Zgodnie z tabelą niezgodność przy takim stężeniu składników nie zajdzie.

Należy jednak zachować odpowiednią kolejnosć łączenia składników:

rozpuścić fenobarbital sodu i fosforan kodeiny w oddzielnych zlewkach, jeden z roztworów, np. roztwór fenobarbitalu sodu dodać do butelki jako pierwszy, następnie roztwór metamizolu sodu i Neospasminę, na końcu dodać roztwór fosforanu kodeiny, całość zamieszać. Na butelce należy umieścić opisaną białą etykietę i informację „Przed użyciem zmieszać”.

Jak postąpić w przypadku stwierdzenia niezgodności między bromkiem amonu i fenobarbitalem sodowym?

Przykład:

Rp.
Phenobarbitali natrici 1,0
Ammonii bromidi 5,0
Sir.Simplicis 10,0
Valerianae trae 5,0
Aquae ad 100,0
M.f.sol.
S.4xdziennie łyżeczkę

W powyższej recepcie stężenie procentowe fenobarbitalu sodowego wynosi 1%, stężenie procentowe bromku amonowego wynosi 5%.
W oparciu o tabelę niezgodności można wyciągnąć wniosek, że w przepisanych ilościach składniki są NIEZGODNE.
W celu poprawy niezgodności należy zastąpić BROMEK AMONOWY obojętnie reagującym BROMKIEM SODU obliczając jego równoważną ilość:

NaBr m.cz. 102,89
NH4Br m.cz. 97,9
Br m.at. 79,916

97,9 – 5,0
102,89 – x
x= 5,25

Zamiast 5 g bromku amonu należy odważyć 5,25 g bromku sodu.

3. Fenobarbital sodowy jest zawsze zgodny z:

– chlorowodorkiem efedryny
– siarczanem atropiny
– odwarami i nalewkami

W przypadku mieszanki w której zapisano fenobarbital sodu i np. chlorowodorek efedryny mówimy o tzw. niezgodności pozornej, gdyż mimo charakteru chemicznego tych związków, chlorowodorek efedryny w ilości zapisywanej w mieszanach pozostaje stabilny w roztworze i nie obserwujemy niezgodności.

O czym jeszcze należy pamiętać w mieszankach?

Fenobarbital w formie kwasowej w mieszankach zawierających wodę i niewielką ilość etanolu, należy zamienić na sól sodową z uwzględnieniem różnicy w masach cząsteczkowych (Phenobarbitalum m.cz.232,24, Phenobarbitalum natricum m.cz. 254,22).

Zamiany należy dokonać ze względu na lepszą rozpuszczalność soli sodowej luminalu w wodzie:

Rozpuszczalność w wodzie Phenobarbitalum 1: 1000
Rozpuszczalność w wodzie Phenobarbitalum natricum 1:2
Rozpuszczalność w etanolu Phenobarbitalum 1:10
Rozpuszczalność w etanolu Phenobarbitalum natricum 1:20

 

Przykład:
Rp.
Codeini phosphatis
Phenobarbitali aa 1,5
Metamizoli natrici 15,0
Neospasmini 100,0
Aquae ad 500,0
M.f.mixt.
D.S.1 x dziennie łyżka

Zamiana Phenobarbitalum na Phenobarbitalum natricum z uwzględnianiem mas cząsteczkowych:
1,5 – 232,24
x – 254,22

x = 1,64
Należy odważyć 1,64 g Phenobarbitalum natricum i rozpuścić w części wody.

Receptura apteczna w pigułce